Kurla Değişen Fiyatlar: Döviz Kuruna Göre Otomatik Fiyat Yönetimi

Bir tur işletmesinin gider kalemlerini alt alta yazın: yakıt, araç ve tekne bakımı, tedarikçi ödemeleri, acente hesapları. Bunların çoğu ya doğrudan dövizle ya da dövizi anında takip eden fiyatlarla oluşur. Gelir tarafında ise sitede duran bir fiyat listesi vardır ve o liste, biri elle değiştirene kadar aynı kalır.

Kur yükseldiğinde aynı tur aynı fiyata satılmaya devam eder. Aradaki fark tek seferde görünmez; her rezervasyonda küçük bir dilim olarak marjdan gider. Asıl sinsi tarafı da bu: zarar bir günde değil, sezon sonunda muhasebeye bakınca ortaya çıkar. O noktada düzeltecek sezon kalmamıştır.

İlk akla gelen çözüm belli: kur oynayınca oturup fiyatları elden geçirmek. Tek dilli, birkaç sayfalık bir sitede bu bir süre yürür. Turizm siteleri öyle kalmaz. On turu beş dilde yayınlayan bir site, elliye yakın ayrı fiyat gösterimi demektir.

Buradaki asıl maliyet harcanan vakit değil, tutarsızlıktır. Fiyatları tutarsız görünen bir site misafirin gözünde güvenilirliğini kaybeder; bunun faturası tek bir rezervasyonla sınırlı kalmaz. Her elle güncelleme şu risklerin hepsini birden taşır:

• Unutulan sayfa: turların biri, dillerin birinde eski fiyatta kalır ve bunu çoğu zaman ilk fark eden misafir olur.
• Dil tutarsızlığı: İngilizce sayfada yeni, Almanca sayfada eski fiyat. İkisini de gören misafir pazarlığa düşük olandan başlar.
• Zamanlama: kur mesai saatine bakmaz. Siz güncellemeden önce gelen rezervasyon eski fiyattan bağlanır.
• Yoğunluk: kurun en çok oynadığı dönem çoğu zaman sezonun en yoğun dönemidir; tam da kimsenin fiyat listesini düşünemediği günler.

Kur bazlı fiyat güncellemenin özü tek cümleye sığar: fiyatı bir kez, döviz cinsinden tanımlarsınız; site fiyatı gösterirken güncel kurla hesaplar. Fiyat artık sayfaya yazılmış bir metin değil, bir hesabın sonucudur. Değişen kur, fiyatınızı aşındıran bir dış etken olmaktan çıkıp hesabın içindeki bir girdi hâline gelir.

Kurulum yerine oturduktan sonra fiyat listesi kendi kendine tutarlı kalır: bütün turlar, bütün dillerde aynı kurdan hesaplanır. Fiyatınızı değiştirmek istediğinizde de tek yerden taban değeri değiştirirsiniz; gerisi hesap.

Kurulumun dört parçası şunlardır:

• Taban fiyat: her tur için tek değer tanımlanır, örneğin euro cinsinden. Fiyat kararı size aittir; sistem karar vermez, kararınızı korur.
• Kur kaynağı: güncel kur otomatik çekilir. Günde bir ya da birkaç güncelleme çoğu işletmeye yeter; salise salise borsa takibi gerekmez.
• Görünen fiyat: taban fiyat güncel kurla çarpılır ve bir yuvarlama kuralından geçirilir; misafirin karşısına küsuratlı, güven vermeyen bir rakam çıkmaz.
• Eşik: kur çok küçük oynadığında fiyatın sürekli titrememesi için, değişim belli bir eşiği geçmedikçe fiyat sabit tutulur.

Gerekli olduğu yer net: maliyeti dövize bağlı olan ve fiyatını fiilen dövizle düşünen işler. Yabancı misafire satan tur, tekne ve transfer işletmeleri bu tarifin tam ortasında. Sayfa ve dil sayısı arttıkça ihtiyaç da büyür; elle yönetim bir noktadan sonra fiilen imkânsızlaşır.

Gerekmediği yer de aynı netlikte: maliyeti ve müşterisi TL olan yerel işletmeler. Bir restoranın menüsünü ya da bir kuaförün fiyat listesini kurla oynatmak, müşteriyi rahatsız etmekten başka işe yaramaz. Az sayıda fiyatı olan tek dilli bir site de elle rahat yönetilir; oraya otomasyon kurmak gereksiz karmaşıklıktır. Bu modülü herkese önermiyorum, çünkü herkese gerekmiyor.

Arada kalan bir bölge var: maliyeti kısmen dövize bağlı işler. Yedek parçası dövizle gelen bir servis buna örnek. Orada fiyatın tamamını kurla oynatmak yerine yalnızca dövize bağlı kalemleri kurla güncellemek daha doğru bir kurgudur; mantık aynı, kapsam daha dar.

Bu rehberdeki mantık, Kuşadası'ndaki kendi tur işletmelerimin sitelerinde yayında çalışıyor. Safari Kuşadası bunun ilk örneğiydi: jip safari turları satan çok dilli bir site; fiyatlar döviz üzerinden tanımlı, misafirin gördüğü her fiyat güncel kurdan hesaplanıyor.

Öncesinde sezon içinde kur oynadığında sayfa sayfa fiyat düzeltiyorduk; şimdi fiyat değişikliği tek yerden yapılıyor ve bütün diller aynı anda güncelleniyor. Eski fiyatta unutulmuş bir sayfa kalması diye bir ihtimal ortadan kalktı, çünkü fiyat artık sayfalara yazılmıyor, hesaplanıyor.

Kur mantığı yalnızca vitrinde de durmuyor. Sitenin arkasındaki finans ve tedarikçi hesap modülleri aynı sistemin parçası; dövizle çalışan tedarikçi hesapları da aynı kur gerçeğiyle tutuluyor. Misafire gösterilen fiyatla arkadaki hesap böylece birbirinden kopmuyor. Kurulumun zor kısmı yazılım değil, işletmenin fiyat mantığını doğru çıkarmaktır; deneyimim bu yönde.

Yazılımdan önce netleşmesi gerekenler yazılım soruları değil, işletme kararlarıdır. Liste dolduğunda elinizde modülün şartnamesi olur; ister birlikte çalıştığınız yazılımcıya götürün, ister benimle konuşun. Ne istediğini bilen bir işletme olarak masaya oturursunuz, bu da işin yarısıdır.

Yarın masaya oturup şu listeyi doldurabilirsiniz:

• Fiyat listenizi çıkarın ve her kalemin yanına maliyetinin hangi para biriminde oluştuğunu yazın; dövize bağlı olanları işaretleyin.
• Taban para biriminizi seçin. Ölçüt basit: maliyetiniz gerçekte hangi parayla oluşuyorsa taban odur.
• Yuvarlama kuralınızı belirleyin. Küsurat hesaba, düzgün rakam vitrine; misafirin karşısına çıkacak rakamın görünüşüne siz karar verin.
• Güncelleme sıklığını ve eşiği yazın. Günde bir güncelleme ve küçük oynamalarda fiyatı sabit tutan bir eşik çoğu işletmeye yeter.
• İstisnaları listeleyin: kampanya fiyatları, acenteyle anlaşılmış sabit fiyatlar. Bunlar kurdan etkilenmemeli ve sistemde ayrıca işaretlenmeli.